Bażant, dzika kura (cz. II)

                Samce zajmują tereny zanim pierwsze śniegi opadną, bo jak u każdego terytorialisty dobra ziemia zawsze w cenie. A pan bażant to dopiero prawdziwy kobieciarz! Piękny, kolorowy, z daleka daje o sobie znać. Aby przypodobać się samicy, zaprasza ją nawet na romantyczną kolację – o ile martwa mysz może za nią uchodzić. Chodzi za samicą z nastroszonymi piórami, kwokając przy tym (zapewne czułe słówka). Piękny teren, piękny samiec, romantyczna kolacja… która pani bażantowa by się nie skusiła? Problem polega na tym, że żadna. Dlatego na każdego pana bażanta przypada kilka oddalonych od siebie pań.

                Bażanty to zagniazdowniki właściwe. To znaczy tyle, że ptaki te po wykluciu i wysuszeniu opuszczają gniazdo, by nigdy do niego nie powrócić. Pokuszę się jednak o nieco złośliwy komentarz jeżeli chodzi temat gniazdowania. Bażanty są paskudnymi rodzicami. Można powiedzieć, że uroda bażanta jest równoważona przez urok ich gniazda, bowiem jest to w ogóle nie urządzone zagłębienie w ziemi. Takie gniazdo, niczym nie chronione, a na pewno nie walecznością samicy jest właśnie tym wąskim gardłem dla dziko występujących bażantów. Drugą, zupełnie osobną sprawą jest zerowe doświadczenie bażantów hodowlanych, większość takich osobników ostatecznie kończy jako bardzo droga karma dla drapieżników.

Oczywiście pierwszym z zagrożeń o jakich można napisać, to działalność człowieka. Bażanty uwielbiają zakładać gniazda w pobliżu upraw paszowych. I chociaż bażanty lubią pola w wysokiej kulturze rolnej, to nie można iść w radykalizm. W naszych warunkach rolnych posiadamy rozsądną ilość zadrzewień, remiz, miedz. Tych rzeczy brakuje w wielkołanowej gospodarce, co przekładało się na ogromne straty w lęgach. Badania przeprowadzone na Ukrainie (gdzie są warunki na takie uprawy) wykazały, że w takiej masowej gospodarce straty w gniazdach wynosiły… prawie 80%. To jednak są dane ekstremalne. Czeskie badania ukazują nieco bardziej normalny rozkład ostatecznego przeznaczenia gniazd. Niemal po równo (21%-25%) gniado niszczone jest przez: człowieka, krukowate (wrona na spółkę ze sroką), ssaki drapieżne.

Inną sprawą są czynniki atmosferyczne. Zimy zawsze były poważnym zagrożeniem dla bażantów. Były, bo zimy dwadzieścia lat temu wyglądały też zupełnie inaczej. Co ciekawe, bażanty jak inne kuraki potrafią świetnie zaśnieżać się przez co mają ochronę przed wiatrem, temperaturą i w dużej mierze drapieżnikami. Jednak sporym, chociaż nie tak oczywistym zagrożeniem dla piskląt jest… deszcz, a raczej wysoka wilgoć która po nim następuje. Powody są dwa. Po pierwsze aktywność owadów wtedy jest mniejsza, co zmniejsza ilość pokarmu. Po drugie wysoką przeżywalność w wilgotnym środowisku posiadają… pasożyty.

                Walka nie kończy się jednak na dorastaniu, bo dorosły bażant jest jeszcze smaczniejszym delikatesem niż pisklak. Można zostać upolowanym przez wiele stworzeń ale przodują dwa: ptaki drapieżne oraz lis. Dane te dotyczą bardzo dobrych łowisk, ale na wyobraźnię działają dane dotyczące jastrzębi. Monitorując dwie pary na okres dwóch lat policzono, że przy wyprowadzaniu ośmiu młodych pochwyciły 252 rozmaite kuraki (w tym 170 młodych).

                Natomiast wielką krzywdę wyrządziliśmy bażantom lecząc lisy na wściekliznę. Zmniejszenie ilości lisów o połowę zwiększa ilość bażantów nawet czterokrotnie. Do lisów można, a nawet trzeba strzelać cały rok. Należy jednak zaznaczyć, że bażanty śpią na gałęziach drzew, co im w jakimś stopniu pomaga.

Zdjęcie paskudne, ale bardzo ładnie pokazujące maskujące upierzenia samicy:

                Można zadać sobie pytanie, skoro to tak wrażliwy i w sumie obcy ptak, to dlaczego cieszy się on taką popularnością? Odpowiedź jest bardzo prosta – bo w porównaniu do innych kuraków daje się dosyć łatwo hodować, a polowanie na niego jest bardzo specyficzne. Zrywające się z wysokiego zboża, z bliskiej odległości i lecące najdalej kilkadziesiąt metrów zachowują się dokładnie tak jak rzutki na strzelnicy. Przy czym należy mieć ze sobą psa, bo w zbożu łatwo można zgubić postrzał, a to już jest zwykłe marnotrawstwo.

                Zatem czym jest bażant? Bardzo ciekawą zwierzyną łowną dla zainteresowanych, ozdobą spacerów dla nieco mniej zainteresowanych, a dla nas wszystkich zaledwie namiastką prawdziwych kuraków, których w dużej części Polski już nie ma.

                Pozdrawiam.

Ps. Za dużo tekstu, prawda? W ogóle o ile ktoś to czyta to chciałbym się dowiedzieć, jak się to czyta. W tym artykule troszeczkę "popuściłem śrubę" pisząc lżejszym językiem. Lepiej czy gorzej?

Szlachetna, ale wciąż kura - Bażant

Bażant – Phasianus colchicus

Lato które powszechnie uważa się za najładniejszą i najlepszą porę roku, ma jednak wiele wad. Przede wszystkim zaliścione (jak poprawnie to nazwać?) drzewa praktycznie uniemożliwiają rozsądne robienie zdjęć z podchodu. Co więcej, wysokie zboża i trawy przesłaniają też zwierzęta te bardziej lądowe. Całe szczęście, że niektóre z nich w swych wędrówkach są tak systematyczne, że ich ścieżki są zanane zanim w ogóle zabierzemy się za zdjęcia.

                Bażant ma wiele form i jeszcze więcej nazw. Mówi się: szlachetny, obrożny, właściwy, pospolity, kolchijski no i oczywiście łowny. Jakkolwiek mogłoby wskazywać na  występowanie wielu podgatunków u nas, należy być z tymi założeniami ostrożny. Przez wieki żyjące na wolności osobniki dowolnie krzyżowały się ze sobą, a różnice się zacierały.

                Ptaki te nie są rodzimym gatunkiem naszego regionu. Jest to ptak azjatycki, ale ze względu na swoją urodę oraz walory łowieckie został szybko doceniony przez monarchów europejskich. Teraz jest to stworzenie wszystkich północnych kontynentów, który z racji swego polnego trybu życia znalazł sobie niszę w której może wegetować. Wegetować, bowiem bażant ma spore problemy z ciężkimi zimami, psami, lisami i ptakami drapieżnymi. W zasadzie bez ciągłej, chociaż częściowej introdukcji ptaki te powoli ale nieuchronnie zniknęłyby z krajobrazu Polski.

                Bażanta, a zwłaszcza samca zazwyczaj o wiele szybciej usłyszymy nim zobaczymy. Nieśpiesznie spacerując po swoim rewirze, co kilka minut głośno piejąc. Jest to pianie zupełnie inne niż u podwórkowych kur, a na dodatek głośniejsze. Może piać cały dzień, ale najbardziej lubi to robić przy zachodzącym słońcu. Samca oczywiście rzadko pomylimy z innym gatunkiem, bowiem jego kolorowe upierzenie jest bardzo charakterystyczne. Jeżeli chodzi o samicę, sprawa jest o wiele trudniejsza.

Jest zaledwie kilka dzikich ptaków, u których dymorfizm jest tak mocno zaznaczony. Samice nie mają potrzeby eksponowania się, dlatego posiadają świetny kamuflaż i nie pieją. Te różnice są cenną wskazówką, bowiem im większy dymorfizm, tym większa poligamia. Bażant nie jest w tej kwestii wyjątkiem. Na każdego koguta przypada kilka samic. Jednak mimo takiej dysproporcji, trafienie na samicę jest o wiele rzadsze.

                Ptaki te na swoje siedziby obierają łąki w wysokimi trawami, młodniki. Uwielbiają przesiadywać w zadrzewieniach śródpolnych. Nie jest niezbędne, ale za to „w cenie” są tereny z ciekami wodnymi, typu rowy lub niewielkie stawy. Wiąże się to z występowaniem bujnej roślinności, a najważniejsze jest występowanie tam… żwiru. Jak się okazuje, bażanty zjadają pewne ilości gruboziarnistego pisaku, który ułatwia rozcieranie pokarmu. Taka strategia trawienia nie jest rzadka, a taki kamienisty materiał nazywa się gastrolitami.

                Odbierając mu wszelkie godności, można nazwać bażanta po prostu dziką kurą. Co taka kura je? Zależy od wieku i pory roku. Po wykluciu pisklęta są niemal wyłącznie owadożerne. Wraz z wiekiem zapotrzebowanie na owady spada, by w wieku 14-16 tygodni stanowić zaledwie kilka procent masy zjadanego pokarmu. Jednak tak mała masa jest również związana z porą roku. Dorosłe bażanty wiosną i latem zjadają dużo owadów, dżdżownic, ślimaków, nawet małych rybek czy myszy. Ogólnie przez tą część roku jest to około 40% pokarmu. Dalej, jesienią i zimą wzrasta ilość pokarmu roślinnego. Menu bażanta jest bardzo urozmaicone. Z owoców zjada borówki, maliny, wiśnie, jeżyny, śliwki, głóg, jarzębinę, dziką różę a nawet żołędzie. Te stanowiące około jednej czwartej masy pokarmu można traktować jako deser. Ponad połowa jego pokarmu to wszelkie rodzaje zbóż, marchew, ziemniaki, buraki. Jak więc widać na monotonię narzekać nie może, a należy dodać, że dziennie zjada on 70-130g pokarmu, co stanowi do 10% jego masy ciała. To bardzo dużo jak na ptaka który lata tylko gdy musi i na niewielkie dystanse. Jednak w czasie zimy potrafi przeżyć 2-3 tygodnia bez jedzenia.

                W następnej części nieco na temat toków, zagrożeń, hodowli oraz polowań na te ptaki. Pozdrawiam. 

Wypełniacz plenerowy na życzenie

Ostatnio poprosiliście, abym pokazał trochę "widoków" z rancza. Jako człowiek nie łatwo ulegający prośbom (liczba mnoga celownika, aż musiałem sprawdzić czy to jest poprawnie zapisane), wysłucham was tylko w połowie. Oto zdjęcia nie z rancza, ale z jego okolic.

Mam nadzieję, że nie nadwyrężam waszego zaufania i własnej wiarygodności pokazując zdjęcia spoza własnych włości. Musiałbym mocno ograniczyć dodawanie materiału foto jeżeli miałbym się zamknąć w moich kilku hektarach. Jednocześnie zaznaczam, że wszystkie zdjęcia były robione w odległości nie większej, a często o wiele bliższej, niż parę godzin twardego marszu (nie umiem powoli spacerować) od Lasu Mira.

O ile nie jest to wyraźnie zaznaczone (jak w przypadku Szwecji rok temu) z takiego terenu były, są i będą publikowane zdjęcia. Jednak aby zachować równowagę, kiedy będę pokazywał podobne "szerokie" widoki i będzie to na ranczu, zaznaczę to wyraźnie.

Obiecuję, że następny post tego typu będzie miał walory chociaż troszkę edukacyjne i będzie z rancza.

Ps. "Prawdziwy" post jeszcze w ten weekend.
Ps2. Wszystkie pory roku. Dlatego, że: robię beznadziejne panoramy, a na dodatek za każdym razem muszę zmieniać obiektyw... dlatego bardzo rzadko je robię.

Pozdrawiam.

Korona z nieba, herosi... takie tam

Skoro mamy pierwszy dzień lata, to zacnym by było napisać coś o niebie. Dzisiaj na tapetę idą następne dwa gwiazdozbiory: Piękna Korona Północy oraz najsławniejszy heros wszechczasów czyli Herkules.

Oba gwiazdozbiory mogą być na początku problematyczne do znalezienia. Korona jest mała, Herkules nie ma bardzo jasnych gwiazd, a obie konstelacje podróżują z dala od gwiazdy północnej, przez co szybko zmieniają pozycje w ciągu nocy. Musimy znaleźć najpierw Koronę, bowiem o ile ją już znajdziemy, może służyć za punkt odniesienia do następnych gwiazdozbiorów. A kiedy raz znajdziemy koronę, nie będziemy mieli problemu z natychmiastowym jej zauważeniem w przyszłości. Zatem ruszamy, po nitce do kłębka (bardzo dobre określenie jak dalej przeczytamy).

                Wróćmy do Wielkiego Wozu, każdy potrafi go odnaleźć. Weźmiemy pierwszą i ostatnią gwiazdę "dyszla". I polecimy po jego prostej na dwie odległości, jesteśmy w samym centrum Korony. Nie da jej się nie zauważyć, gdyż jest to bardzo jasne i charakterystyczne „U” na niebie.

                Co mówi nam mitologia o Koronie? Należy ona do Ariadny, co może brzmieć znajomo? Tak, to ta Ariadna która podarowała Tezeuszowi słynną nić, aby ten nie zabłądził w labiryncie Minotaura. Ariadnie przepowiedziano kiedyś, że poślubi boga. W nie do końca jasnych okolicznościach Tezeusz zostawił ją na wyspie Naksos. Najbardziej prawdopodobną wersją jest, że na tej wyspie Tezeuszowi ukazał się Dionizos który powiedział mu o przepowiedni. Pozostawiona tak księżniczka (była córką Minosa) została pozostawiona na pastwę Dionizosowi. Mimo, że był to Bóg winorośli a przede wszystkim wina, Dionizos jako zaprawiony imprezowicz posiadał klasę. Poprosił Ariadnę o rękę, jednak ta nie wierząc w jego boskość kazała mu to udowodnić. Zatem poleciał on do Wenus aby przygotowała przepiękną koronę jako prezent ślubny. Kiedy prośba zastała spełniona, Ariadna wreszcie przyjęła oświadczyny. Uradowany Dionizos był tak bardzo szczęśliwy, że podrzucił koronę tak wysoko, że została ona na niebie… na zawsze. Swoją drogą, wyobrażacie sobie drogie damy, aby po przyjęciu oświadczyn ktoś wyrzucił wasz pierścionek?

                Kiedy znajdziemy koronę, w sąsiedztwie mimowolnie wypatrzymy gwiazdy układające się w kształt bliski kwadratowi. Od każdej z czterech gwiazd odchodzą kończyny. To właśnie jest Herkules. Wybaczcie, ale pisać o jego przygodach nie będę, bo te historie zna każde dziecko.

Pozdrawiam.

Ps. Różne źródła różnie rysują Herkulesa. Dla porównania daje źródło książkowe, a dla innego układu zapraszam na wikipedię.

Widziałem Króla

Mogę wykreślić kolejną pozycję z listy rzeczy jaką chcę zobaczyć przed śmiercią. Piękny, słoneczny dzień, lekki wiatr. Moim głównym celem było znalezienie jakiegokolwiek węża, bo te zawsze jakoś mnie unikały. Nawet znalazłem, ale wyniki były beznadziejne. Albo zdjęcia z zasłoniętą głową, albo uciekały zanim je zauważyłem. Miałem oznaczony „punkt kontrolny” który zapowiadał się obiecująco, a po którym miałem zmienić kierunek i wielkim łukiem wracać do domu. Ale dochodząc do rozwidlenia pomyślałem sobie, że przejdę małym objazdem (powodu nie podam bo nie będę sprzedawał patentów na podchodzenie zwierzyny, wiem jestem zły). Idąc stwierdziłem, że coś nie jest tak jak być powinno. Cicho i bardzo spokojnie, aż nieswojo. Coś wisiało w powietrzu.

Potężna brzoza zatrzeszczała, że aż instynktownie przygotowałem się do skoku aby uniknąć lecącej z góry gałęzi. Ale nie leciała w moją stronę, to nawet nie była gałąź. Za to leciał on, Król Polski. Największy ptak drapieżny naszej części globu. Symbol naszego kraju od przeszło tysiąca lat. Wiele tytułów i godności ma ten kolos, a wszystko zamyka się w jednym słowie: Bielik.

Ptaki te znane też są ze swojej wierności. Monogamiczne pary rok po roku (a żyją do 40 lat) wspólnie wyprowadzają lęg, aż śmierć ich nie rozłączy. W Polsce żyje optymistycznie biorąc około 800 par, co na tle 2400 par w Europie jest oczywiście najlepszym wynikiem.

Najważniejsze! Tragicznym błędem jest traktowanie go jako orła. Bielik jest z punktu widzenia systematyki myszołowem. Dlatego umówmy się, że słowa „orzeł bielik” możemy użyć w jednym zdaniu wyłącznie, jeżeli to zdanie to: „Bielik nie jest orłem”.

Pozdrawiam.

"Dziura" to po ptasiemu "dom"

Dziuple nie są tak oczywistym terminem, jak się wydaje. Dla przykładu dla leśnika jest to wada drewna, bez klasyfikacji na pochodzenie czy kształt. Poruszę kiedyś ten temat. Ale teraz omówimy czym są dziuple we wszystkim dobrze znanym „ptasim” sensie.

Dziuple są bardzo specyficznym rodzajem gniazda. Spośród wszystkich rodzajów te są najbezpieczniejsze. Oczywiście dalej są podatne na ataki ssaków takich jak kuna ale np. takie sroki już dostępu praktycznie do niej nie mają. Tak zabezpieczone pisklaki mogą pozostawać przez dłuższy czas same, co ułatwia zadanie rodzicom (i na pewno zapewnia jakiś komfort). Oczywiście jest to ryzykowna gra, gdyż dziupli nigdy nie jest wiele, a znalezienie i obrona odpowiedniej to nie lada wyczyn. W Polsce jest około 35 gatunków które żyją wyłącznie w dziuplach. O wiele więcej jest takich które żyją w skrzynkach lęgowych, ale wolą dziuple. A większość nawet nie gniazdujących zazwyczaj w dziuplach ptaków (kaczka krzyżówka, rudzik) założy w nich  gniazdo, o ile jest ich nadmiar.

Przez tak specyficzne początkowe środowisko rozwoju, ptaki które gniazdują wyłącznie w dziuplach mogą ten „pisklaczy” wiek przeżyć trochę inaczej niż gatunki gniazdujące w klasycznych gniazdach z gałązek i traw. Ptaki te mogą sobie pozwolić na dłuższy czas rozwoju. Po wykluciu sporo dziuplaków wylatuje nie po dwóch, ale po trzech tygodniach (np. szpaki). Oczywiście budowniczy dziupli – dzięcioły – są rekordzistami. Mogą pozostawać w dziuplach nawet miesiąc.

Często możemy spotkać dziuple umieszczone pod wyrastającą z drzewa hubą. Wydawać by się mogło, że powstaje ta dziupla tak, aby grzyb zapewniał zadaszenie i bronił przed zalaniem w czasie deszczu. Jednak po badaniach uważa się, że powód jest zupełnie inny. Huba oznacza, że drzewo w dokładnie tym miejscu jest po prostu spróchniałe. Dzięcioły zdecydowanie wolą dłubać w tak zmiękczonym drewnie, a zwłaszcza, że większa jest też szansa na robaki.

                Dziuple będąc wykute w często jeszcze żywym drzewie jest o wiele zimniejsze i wilgotniejsze nisz nasze "budki". Poza preferencjami gatunkowymi, ma to jeszcze jedno znaczenie. Takie warunki zapewniają rozkład nagromadzonych liści, mchów czy piór. Tego skrzynki lęgowe nie posiadają, dlatego zawsze należy co roku wyrzucać z nich (oczywiście po sezonie lęgowym np. zimą) nagromadzone „śmieci”.

Pozdrawiam.

Inwazja dzikiej młodzieży

Korzystając z nieco mniej pogodnych dni z rzadka obdarowujących słonecznymi promieniami można pokusić się o małą inwentaryzaję dzikiego przedszkola.

Są kopciuszki.

Trzandle też są obecne.

I jakieś inne jeszcze niezidentyfikowane małe ptaszki.

Modraszka upatrzyła sobie budkę na środku podwórka.

Jest też młodociana karma dla młodocianych ptaków.

Dodatkowo, zakamuflowane lub niemożliwe do sfotografowania gniazda: kosa, drozda, mazurków, rudzika oraz strzyżyka. Wszystko nie dalej jak dziesięć metrów od domu.

ALE ALE ALE! W poprzedim roku nieobecne, do Lasu Mira powróciły młode... sarny! Widziałem je raz, ale byłem bez aparatu. Potem dłuuuga przerwa, za to pokazywała się sama koza. Założyłem więc, że koźlęta zjadł lis lub inny pies. Ale dzisiaj z daleka patrzę i widzę małą sylwetkę. Na lisa nie pasuje, na kota za wysokie. Padłem na ziemię jak długi i szkoda, że nie miałem aparatu. Kiedy tylko miałem okazję, wycofałem się nie wzbudzając ich uwagi.

Wracam zaraz z aparatem. Już późno, a na dodatek pochmurno i najciemnijeszy sektor lasu. Ale co tam, jak nie zrobię zdjęcia to przynajmniej zobaczę którą ścieżką idą to następnym razem będę miał przewagę. Ale szczęście mi dopisało. Jest koza, jest koźlak... ale to nie wszystko. JEST DRUGI!

Drugiego widać tylko ucho, tam gdzie koza powinna mieć tylną nogę.

Sarny najczęściej rodzą bliźniaki, ale szanse na przeżycie obu są dosyć niskie, chociaż dające nadzieję.

Pozdrawiam.